Welkom op de website – klik het menu hierboven of de links onderin de pagina om meer te lezen

LET OP: Dit is de nieuwe website waar nu aan gewerkt wordt!

DE Bodhrán en de volksmuziek

De Iers/Schotse trommel – veel gebruikt in de traditionele en daarvan afgeleide volksmuziek kreeg zijn echte bekendheid in de jaren 50 van de vorige eeuw. Daarvóór was er al lang sprake van het trommelen op een z.g. frame drum (een trommel met een ronde kast waarover een natuurvel gespannen is), maar pas in de jaren ’60 kwam de volksmuziek als populaire muziek onder de invloed van het medium radio en televisie. De volksmuziek werd daardoor niet alleen nog meer een stuk van de Ierse en Schotse identiteit – ook de gebruikte instrumenten kregen een moderner jasje en de muzikanten een hogere status als vertegenwoordigers van een eigen muziek.

In landen zoals Nederland hadden we de eigen volksmuziek al enige tijd grotendeels verloren en onder invloed van bands als The Dubliners en The Chieftains werd met graagte deze muziek overgenomen.  In Amerika en Canada was dit al 100 jaar ervoor gebeurd door migranten uit Ierland en Schotland – de z.g. Countrymuziek 

De muziek veranderde ook onder de invloed van populaire muziekstromingen en steeds meer diverse bands kwamen in beeld op steeds meer festivals. De Folk-hype was volledig in de jaren ’70 en ’80 – tegelijkertijd met de voorkeur voor alternatieve leefstijlen. De ‘Celtic’ music werd ook verankerd in andere volksmuziek, bijvoorbeeld in het Franse Bretagne.

Door de innovatie van de trommel en het beter kunnen bespelen nam de rol van de bodhrán ook toe als veelgebruikt percussie-instrument, al lag in de Ierse en Schotse muziek de nadruk nog steeds op de melodie en de melodie-instrumenten, zoals de viool, de dwarsfluit en de z.g. Tin-whistle, met daarnaast de traditionele instrumenten als de uilleann pipes (een gebalgde doedelzak met mogelijkheid tot akkoorden) en de harp. De guitaar, de mandoline en mandola én de van de oorsprong Griekse bouzouki werden melodie/ritme-instrumenten bij uitstek, waarbij de ronde kast van de bouzouki vervangen werd door een platte kast. De accordeon was al geruime tijd in Ierland en Schotland ingeburgerd. De essentie van deze muziek was in feite al ritmisch.

Bands als de Chieftains en de nieuwere generatie band Planxty bepaalden grotendeels het muzikale landschap, naast vele anderen, zoals bijv. The Botthy Band, Silly Wizard, en vele solozangers en -zangeressen.
De opkomst van de audio-CD gaf iedereen toegang tot deze muziek, in het begin moeilijk te krijgen CD’s konden toch aangeschaft worden via bijv. de Celtic Shop in Bergen op Zoom en de franchise-keten De Waterput. 
Amateurmuzikanten konden terecht in de bij deze muziek horende samenspel-sessies – een los verband van muzikanten die in vaak Ierse pubs bij elkaar kwamen en zo’n beetje dezelfde muziek beheersten – de ‘sessiedeunen’. 

Invloeden uit de Afrikaanse en mediterrane culturen (Arabische en Oost-Europese/Balkanstijlen) brachten bands met hun  volksmuziek vanuit de Iers-Schotse ‘roots’ naar wereldmuziek-niveau met verdere invullingen van populaire muziek en onder druk van de commerciële muziekproducenten. De Bodhrán bleef een onderdeel van de kleinschalige sessie en kon soms een rol spelen in grotere toneelmatige producties voor tv en theater.. 

 

DE Bodhrán en de innovatie

Diverse bouwers van de populaire trommel kwamen meer en meer met oplossingen om het instrument én het bespelen ervan op een hoger plan te brengen.

De kast van de trommel werd dieper en dat gaf een betere compressiestuwing van het geluid van het vel. Systemen werden ontwikkeld om het vel naar believen te kunnen spannen of ontspannen en daarmee de stemming te kunnen beïnvloeden.
In plaats van het traditionele geitenvel werd geëxperimenteerd met andere vellen (bijv. kangoeroe-vel of extra dun/uitgerekt vel zoals dat in Noord-Ierland voor de grote mars-trommels wordt gebruikt. Zelf kunststof vellen kwamen in zwang…).

Twee of zelfs drie vellen over elkaar gespannen – ‘double skin’ of ‘triple skin’ – bepalen de klankkleur omdat de vellen onderling interacteren.
Extra bewerkingen van het algemeen gebruikte geitenvel kwamen ten goede aan de flexibiliteit en klankvorming, met daardoor een verhoging van speelmogelijkheden én speelplezier. 

Ook het toepassen van een dempende rand rondom voorkwam voor een groot gedeelte allerlei oncontroleerbare frequenties waardoor de tonaliteit zuiverder werd. Diverse houtsoorten voor de rand en een betere en professionelere afwerking van de trommel gaven ook het oog waar voor het (wel duurdere) geld.

Naast de trommel ontkwam ook het speelstokje – de ‘Tipper’ of ‘Beater’ – niet aan vernieuwing door toepassing van lichtere of zwaardere houtsoorten en diverse uitgekiende diktes, lengtes en vormen, of door toevoeging van kunsstof, kwasten of samenstellingen van bamboe of dunne houtjes voor een extra geluid tijden de slag..

 

DE Bodhrán en het spel

De speeltechniek van de laatste jaren wijkt af van het allereerste begin door de techniek van de hand achter het vel én de techniek van het spel m.b.t. de tipper – bijvoorbeeld een verschuiving van de ‘Sligo-stijl’ (beide einden van de tipper worden gebruikt) naar de ‘Top-End stijl’ (de tipper wordt bovenaan vastgehouden en alleen met de onderkant wordt de slag gemaakt).

De toegankelijkheid van de trommel (redelijk goedkoop aan te schaffen en redelijk makkelijk te leren bespelen) zorgde ervoor dat veel mensen kozen voor dit instrument. Dit zorgde ervoor dat de trommel in veel sessies rijkelijk aanwezig was, en onervaren gebruikers al gauw dachten mee te kunnen doen.
Het probleem zit hem in de geluidsenergie die de trommel kan genereren… De naam ‘Bodhrán’ is volgens onderzoekers afgeleid van de betekenis ‘doofmakend’ (!). Daarmee kan slechts één speler een hele sessie om zeep helpen wanneer er niet goed gelet wordt op de ritmiek en dynamiek binnen de muziek en het spel dus niet aansluit bij het karakter van de tunes met hun afwisselende ritmisch/melodische structuren – laat staan dat er twee (of meer) bodhránspelers meedoen.
Bescheidenheid, kennis van de tunes en empatisch meespelen maken de trommel én trommelaar een betere groepsmuzikant. Bedenk ook dat de andere muzikanten ook ritmisch bezig zijn – eenheid klinkt altijd beter dan ‘egotrippen’. 

 

De Bodhrán en je lijf

Een bodhrán bespelen doet wat met je… gevoelsmatig is het genieten als het lekker gaat, fysiek is het problematisch als het verkeerd gaat… Goed (leren) spelen komt neer op logica en de beperkingen van je lijf. Lange tijd verkeerd spelen geeft onherroepelijk klachten die niet zo weer weg zijn! 

De ‘Rubberen’ Pols
Op heel veel YouTube-filmpjes (en zelfs lesvideo’s!) krijg je spelers te zien waarvan de pols gebogen is tijdens het spel.
Door de heftige zijwaartse beweging van de hand kun je schade oplopen aan de pols, immers, daar lopen immers een slagader, diverse aders, zenuwbanen en pezen doorheen in een betrekkelijk nauw gebied waar ook botjes zitten. Heftige bewegingen over langere tijd kunnen leiden tot het carpa-tunnelsyndroom, met verlies van kracht in je hand en andere neurologische klachten! Neem dit serieus!!
Daarnaast verplicht een gebogen pols de onderarm eveneens heftig op en neer te laten gaan met een waarschijnlijke ‘tennis-elleboog’ tot gevolg. Door al dat bewegen van de hele arm moeten spieren van de arm, nek en rug al deze bewegingen faciliteren, wat weer heel veel energie kost. Als laatste negatieve feit: het spelen is veel minder efficiënt door al dat bewegen en het kost dus meer moeite om snellere tunes mee te spelen. Uitputtend…

De Sleutel in het Slot
Zo min mogelijk bewegen geeft minder problemen, slijtage en energieverlies. Efficiënt spelen geeft beter spel – dat is logisch…
De onderarm en hand kunnen makkelijk en zonder bezwaar heen en weer draaien om een as die ongeveer van de elleboog tot de middelvinger loopt. Simuleer de beweging eens van het draaien van een sleutel in een slot met wijsvinger en duim op elkaar en de andere vingers tegen de binnenkant van de hand. Als je een lijn trekt vanaf de elleboog – de as – en de rug van je hand licht naar buiten gebogen blijft zie je bij het draaien van ‘de sleutel’ dat deze as redelijk mooi uitkomt bij het punt waar je duim en wijsvinger op elkaar staan.
Plaats een een tipper tussen deze vingertoppen en de tipper kan heen en weer slingeren zonder veel moeite.  
De onderarm en elleboog hoeven niet meer extreem te bewegen, de bovenarm (met de elleboog licht tegen je zijde) is min of meer in rust, net als je nek- en rugspieren…
Simpel en doeltreffend want de controle op de tipper en de slag  is nog veel beter ook zo!
Bijkomend bonus: zit zoveel mogelijk rechtop – plaats beide voeten uit elkaar voor stabiliteit, en je hebt de rest van je leven probleemloos plezier met je bodhrán!

Ben je geïnteresseerd in meer: klik de paginalinks op deze website hieronder…

Informatie & Advies   |   Lessen & Workshops   |   Bodhráns & Tippers

Ik ben een tekstblok. Klik op de bewerken-knop om deze tekst te wijzigen. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Eenvoudige hoepeltrommel met opgespannen geitevel

Binnenkant van een later ontwikkelde trommel met stemsysteem en akoestische ruimte in de kast
(Brendan White)

Ik ben een tekstblok. Klik op de bewerken-knop om deze tekst te wijzigen. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

“Ik weet niet wat zijn probleem is – we geven hem alleen wat ondersteuning…”

Welkom op de website – klik het menu hierboven of de links onderin de pagina om meer te lezen

LET OP: Dit is de nieuwe website waar nu aan gewerkt wordt!

DE Bodhrán en de volksmuziek

De Iers/Schotse trommel – veel gebruikt in de traditionele en daarvan afgeleide volksmuziek kreeg zijn echte bekendheid in de jaren 50 van de vorige eeuw. Daarvóór was er al lang sprake van het trommelen op een z.g. frame drum (een trommel met een ronde kast waarover een natuurvel gespannen is), maar pas in de jaren ’60 kwam de volksmuziek als populaire muziek onder de invloed van het medium radio en televisie. De volksmuziek werd daardoor niet alleen nog meer een stuk van de Ierse en Schotse identiteit – ook de gebruikte instrumenten kregen een moderner jasje en de muzikanten een hogere status als vertegenwoordigers van een eigen muziek.

In landen zoals Nederland hadden we de eigen volksmuziek al enige tijd grotendeels verloren en onder invloed van bands als The Dubliners en The Chieftains werd met graagte deze muziek overgenomen.  In Amerika en Canada was dit al 100 jaar ervoor gebeurd door migranten uit Ierland en Schotland – de z.g. Countrymuziek 

De muziek veranderde ook onder de invloed van populaire muziekstromingen en steeds meer diverse bands kwamen in beeld op steeds meer festivals. De Folk-hype was volledig in de jaren ’70 en ’80 – tegelijkertijd met de voorkeur voor alternatieve leefstijlen. De ‘Celtic’ music werd ook verankerd in andere volksmuziek, bijvoorbeeld in het Franse Bretagne.

Door de innovatie van de trommel en het beter kunnen bespelen nam de rol van de bodhrán ook toe als veelgebruikt percussie-instrument, al lag in de Ierse en Schotse muziek de nadruk nog steeds op de melodie en de melodie-instrumenten, zoals de viool, de dwarsfluit en de z.g. Tin-whistle, met daarnaast de traditionele instrumenten als de uilleann pipes (een gebalgde doedelzak met mogelijkheid tot akkoorden) en de harp. De guitaar, de mandoline en mandola én de van de oorsprong Griekse bouzouki werden melodie/ritme-instrumenten bij uitstek, waarbij de ronde kast van de bouzouki vervangen werd door een platte kast. De accordeon was al geruime tijd in Ierland en Schotland ingeburgerd. De essentie van deze muziek was in feite al ritmisch.

Bands als de Chieftains en de nieuwere generatie band Planxty bepaalden grotendeels het muzikale landschap, naast vele anderen, zoals bijv. The Botthy Band, Silly Wizard, en vele solozangers en -zangeressen.
De opkomst van de audio-CD gaf iedereen toegang tot deze muziek, in het begin moeilijk te krijgen CD’s konden toch aangeschaft worden via bijv. de Celtic Shop in Bergen op Zoom en de franchise-keten De Waterput. 
Amateurmuzikanten konden terecht in de bij deze muziek horende samenspel-sessies – een los verband van muzikanten die in vaak Ierse pubs bij elkaar kwamen en zo’n beetje dezelfde muziek beheersten – de ‘sessiedeunen’. 

Invloeden uit de Afrikaanse en mediterrane culturen (Arabische en Oost-Europese/Balkanstijlen) brachten bands met hun  volksmuziek vanuit de Iers-Schotse ‘roots’ naar wereldmuziek-niveau met verdere invullingen van populaire muziek en onder druk van de commerciële muziekproducenten. De Bodhrán bleef een onderdeel van de kleinschalige sessie en kon soms een rol spelen in grotere toneelmatige producties voor tv en theater.. 

 

DE Bodhrán en de innovatie

Diverse bouwers van de populaire trommel kwamen meer en meer met oplossingen om het instrument én het bespelen ervan op een hoger plan te brengen.

De kast van de trommel werd dieper en dat gaf een betere compressiestuwing van het geluid van het vel. Systemen werden ontwikkeld om het vel naar believen te kunnen spannen of ontspannen en daarmee de stemming te kunnen beïnvloeden.
In plaats van het traditionele geitenvel werd geëxperimenteerd met andere vellen (bijv. kangoeroe-vel of extra dun/uitgerekt vel zoals dat in Noord-Ierland voor de grote mars-trommels wordt gebruikt. Zelf kunststof vellen kwamen in zwang…).

Twee of zelfs drie vellen over elkaar gespannen – ‘double skin’ of ‘triple skin’ – bepalen de klankkleur omdat de vellen onderling interacteren.
Extra bewerkingen van het algemeen gebruikte geitenvel kwamen ten goede aan de flexibiliteit en klankvorming, met daardoor een verhoging van speelmogelijkheden én speelplezier. 

Ook het toepassen van een dempende rand rondom voorkwam voor een groot gedeelte allerlei oncontroleerbare frequenties waardoor de tonaliteit zuiverder werd. Diverse houtsoorten voor de rand en een betere en professionelere afwerking van de trommel gaven ook het oog waar voor het (wel duurdere) geld.

Naast de trommel ontkwam ook het speelstokje – de ‘Tipper’ of ‘Beater’ – niet aan vernieuwing door toepassing van lichtere of zwaardere houtsoorten en diverse uitgekiende diktes, lengtes en vormen, of door toevoeging van kunsstof, kwasten of samenstellingen van bamboe of dunne houtjes voor een extra geluid tijden de slag..

 

DE Bodhrán en het spel

De speeltechniek van de laatste jaren wijkt af van het allereerste begin door de techniek van de hand achter het vel én de techniek van het spel m.b.t. de tipper – bijvoorbeeld een verschuiving van de ‘Sligo-stijl’ (beide einden van de tipper worden gebruikt) naar de ‘Top-End stijl’ (de tipper wordt bovenaan vastgehouden en alleen met de onderkant wordt de slag gemaakt).

De toegankelijkheid van de trommel (redelijk goedkoop aan te schaffen en redelijk makkelijk te leren bespelen) zorgde ervoor dat veel mensen kozen voor dit instrument. Dit zorgde ervoor dat de trommel in veel sessies rijkelijk aanwezig was, en onervaren gebruikers al gauw dachten mee te kunnen doen.
Het probleem zit hem in de geluidsenergie die de trommel kan genereren… De naam ‘Bodhrán’ is volgens onderzoekers afgeleid van de betekenis ‘doofmakend’ (!). Daarmee kan slechts één speler een hele sessie om zeep helpen wanneer er niet goed gelet wordt op de ritmiek en dynamiek binnen de muziek en het spel dus niet aansluit bij het karakter van de tunes met hun afwisselende ritmisch/melodische structuren – laat staan dat er twee (of meer) bodhránspelers meedoen.
Bescheidenheid, kennis van de tunes en empatisch meespelen maken de trommel én trommelaar een betere groepsmuzikant. Bedenk ook dat de andere muzikanten ook ritmisch bezig zijn – eenheid klinkt altijd beter dan ‘egotrippen’. 

 

De Bodhrán en je lijf

Een bodhrán bespelen doet wat met je… gevoelsmatig is het genieten als het lekker gaat, fysiek is het problematisch als het verkeerd gaat… Goed (leren) spelen komt neer op logica en de beperkingen van je lijf. Lange tijd verkeerd spelen geeft onherroepelijk klachten die niet zo weer weg zijn! 

De ‘Rubberen’ Pols
Op heel veel YouTube-filmpjes (en zelfs lesvideo’s!) krijg je spelers te zien waarvan de pols gebogen is tijdens het spel.
Door de heftige zijwaartse beweging van de hand kun je schade oplopen aan de pols, immers, daar lopen immers een slagader, diverse aders, zenuwbanen en pezen doorheen in een betrekkelijk nauw gebied waar ook botjes zitten. Heftige bewegingen over langere tijd kunnen leiden tot het carpa-tunnelsyndroom, met verlies van kracht in je hand en andere neurologische klachten! Neem dit serieus!!
Daarnaast verplicht een gebogen pols de onderarm eveneens heftig op en neer te laten gaan met een waarschijnlijke ‘tennis-elleboog’ tot gevolg. Door al dat bewegen van de hele arm moeten spieren van de arm, nek en rug al deze bewegingen faciliteren, wat weer heel veel energie kost. Als laatste negatieve feit: het spelen is veel minder efficiënt door al dat bewegen en het kost dus meer moeite om snellere tunes mee te spelen. Uitputtend…

De Sleutel in het Slot
Zo min mogelijk bewegen geeft minder problemen, slijtage en energieverlies. Efficiënt spelen geeft beter spel – dat is logisch…
De onderarm en hand kunnen makkelijk en zonder bezwaar heen en weer draaien om een as die ongeveer van de elleboog tot de middelvinger loopt. Simuleer de beweging eens van het draaien van een sleutel in een slot met wijsvinger en duim op elkaar en de andere vingers tegen de binnenkant van de hand. Als je een lijn trekt vanaf de elleboog – de as – en de rug van je hand licht naar buiten gebogen blijft zie je bij het draaien van ‘de sleutel’ dat deze as redelijk mooi uitkomt bij het punt waar je duim en wijsvinger op elkaar staan.
Plaats een een tipper tussen deze vingertoppen en de tipper kan heen en weer slingeren zonder veel moeite.  
De onderarm en elleboog hoeven niet meer extreem te bewegen, de bovenarm (met de elleboog licht tegen je zijde) is min of meer in rust, net als je nek- en rugspieren…
Simpel en doeltreffend want de controle op de tipper en de slag  is nog veel beter ook zo!
Bijkomend bonus: zit zoveel mogelijk rechtop – plaats beide voeten uit elkaar voor stabiliteit, en je hebt de rest van je leven probleemloos plezier met je bodhrán!

Ben je geïnteresseerd in meer: klik de paginalinks op deze website hieronder…

Informatie & Advies   |   Lessen & Workshops   |   Bodhráns & Tippers

Ik ben een tekstblok. Klik op de bewerken-knop om deze tekst te wijzigen. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Eenvoudige hoepeltrommel met opgespannen geitevel

Binnenkant van een later ontwikkelde trommel met stemsysteem en akoestische ruimte in de kast
(Brendan White)

Ik ben een tekstblok. Klik op de bewerken-knop om deze tekst te wijzigen. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

“Ik weet niet wat zijn probleem is – we geven hem alleen wat ondersteuning…”